Mobilni telefoni: 065 225 2220, 065 225 2221
Fiksni telefon: (011) 411 433 7
Email: info@logomedica.rs
Adresa: Maksima Gorkog 117-119, Vračar

Disfazija

ŠTA JE DYSPHASIA?


 Razvojni jezički poremećaj

Disfazija (specifični jezički poremećaj SJP) je razvojni jezički poremećaj koji se ispoljava u vidu nemogućnosti razvoja govora i jezika – dete ne govori ili su u govoru prisutne izrazite nepravilnosti (ekspresivni tip) i nemogućnosti razumevanja jezika (receptivni tip) dete ne razume govor i nije u mogućnosti da ga produkuje. Disfazično dete zaostaje samo u razvoju govora i jezika u odnosu na decu tipičnih sposobnosti.

Kako disfazija nije uslovljena oštećenjem sluha, sniženim intelektualnim funkcionisanjem, cerebralnom patologijom, emocionalnim poremećajima ili teškom socijalnom deprivacijom, kao uzrok navodi se odloženo sazrevanje centralnog nervnog sistema koji uzrokuje smetnje u govornoj percepciji i auditivnom procesiranju a koji dalje onemogućavaju razvoj govora i jezika.

Smatra se jednim od najčešćih jezičkih poremećaja u ranom detinjstvu te statistički podaci pokazuju da se disfazija javlja kod 7% dece. Problemi u ovoj zoni razvoja čine interakciju teškom, te nemogućnost deteta da komunicira vremenom ga izoluje, što vodi ka dubljim smetnjama na socijalnom, emocionalnom i planu ukupnog razvoja. Kroz komunikaciju dete izražava svoje misli i osećanja, traga za novim informacijama pa je govor istovremeno neophodan u procesima socijalizacije.

KAKO SE ISPOLJAVA?


 Odsustvo govornog jezika uočljivo je od najranijeg detinjstva, bez jasnih dužih faza normalne upotrebe jezika.

 

Karakteristike ovog poremećaja su:

  • uočljivo kašnjenje faze brbljanja i oglašavanja
  • odsustvo pojave prve reči do uzrasta od dve godine;
  • nesposobnost formiranja rečenice na uzrastu od tri godine;
  • otežano je usvajanje novih reči, razvijanje rečnika, prisutne su smetnje u prizivanju reči;
  • izostanak razvoja većine grupe glasova – artikulacija glasova je izrazito nepravilna te je govor nerazumljiv za užu socijalnu sredinu
  • izostavljanje delova reči ili njihova zamena,
  • pogrešna upotreba ili nekorišćenje gramatičkih oblika (kao što su predlozi, zamenice, članovi, padeži i vremena).
  • smetnje u razumevanju i usvajanju prostornih odnosa

Kod dece sa specifičnim jezičkim poremećajem tipično se ispoljavaju izmenjeni obrasci razvoja pojedinih lingvističkih kategorija. Drugim rečima, dolazi do značajnog kašnjenja i smetnji u razvoju pojedinih elemenata jezičke strukture gde neki jezički elementi mogu biti razvijeniji od drugih. Smetnje se mogu javiti i u više aspekata jezičkih sposobnosti, uključujući fonološke, morfološke, gramatičko-sintaksičke i leksičko-semantičke, tako da deca sa specifičnim jezičkim poremećajem nisu u mogućnosti da razvijaju maternji jezik uprkos tipičnom razvoju i sociokulturnim mogućnostima.

Upotreba neverbalnih poruka (kao što su osmeh i gestovi), unutrašnjeg jezika kao i sposobnost socijalnog komuniciranja bez reči, uglavnom je neoštećena. Uprkos nerazvijenom govoru dete komunicira kompenzujući nedostatak govora upotrebom gestova, mimike ili neverbalne vokalizacije.

Kod razvojne disfazije receptivnog tipa – razumevanje govora je ispod očekivanog nivoa za mentalni uzrast deteta. Karakteristike ovog poremećaja su:

  • neodazivanje na ime do prvog rođendana (bez upotrebe neverbalnih poruka);
  • nesposobnost da se do 18. meseca identifikuje nekoliko prostih predmeta;
  • nesposobnost da se do druge godine izvrše prosti nalozi;
  • ozbiljan zastoj u razvoju ekspresivnog govora uz abnormalnost u produkciji glasova;
  • nesposobnost razumevanja gramatičkih struktura;
  • ponavljanje jezika koji se ne razume;
  • odstupanja u socijalnom razvoju;
  • visok nivo udruženih socioemocionalnih poremećaja i poremećaja ponašanja.

Spontanim razvojem deca sa disfazijom nisu u stanju da razviju složene jezičke sisteme.

Međutim, to ne podrazumeva da svaki odložen početak razvoja govora i jezika nužno podrazumeva dijagnozu razvojne disfazije. Odložen početak govorno-jezičkog razvoja javlja se i u sklopu drugih razvojnih poremećaja, kao što su intelektualna ometenosti, neurološka oštećenja, slušna oštećenja, sindromi, pervazivna patologija, te se savetuje psihološki, neurološki pregled i pregled ORL specijaliste.

Naučno je dokazan visok nivo povezanosti disfazije i disleksije stoga je pravovremeno i stručno tretiranje jezičkih poremećaja u ranoj dobi od presudnog značaja za dalji obrazovni razvoj i učenje čitanja i pisanja. U Centru Logomedika koriste se jedinstveni i posebni logopedski programi u ovoj oblasti.

KAKO SE DIJAGNOSTIKUJE?


Disfaziju dijagnostikuje logoped uzimanjem anamnestičkih podataka od roditelja, primenom validnih testova i objektivnim posmatranjem deteta.

DISFAZIJU DIJAGNOSTIKUJE ISKLJUČIVO LOGOPED

Da bi se postavila dijagnoza razvojne disfazije, jezičke sposobnosti deteta treba da odstupaju dve standardne devijacije ispod proseka, a neverbalne sposobnosti do jedne standardne devijacije u odnosu na prosek. Stoga je neophodno koristiti standardizovane merne instrumente.

KAKO SE LEČI? (Logopedske terapijske procedure)


 ŠTA JE TRETMAN UZ PRIMENU DLS – audiolingvistički tretman?

Nakon određivanja jezičke funkcionalne dobi deteta pristupa se programu zone narednog razvoja.

Sprovođenjem kontinuiranog audiolingvističkog tretmana primenom logopedskih instrumenata u prvim mesecima postiže se faza progovaranja i početak razvoja jezika.

Terapijske procedure za nerazvijen govor

Obuhvataju: opšte stimulativni trening uz savetovanje roditelja o tome kako dete da sluša govor, koja su pravila vođenja ”dijaloga”- reč i gest, kako reagovati na detetove gestove i kako ih verbalizovati, popunjavanje verbalnim znakom gest deteta, analizom i sintezom jezičkog sadržaja kome je dete izloženo; postupno formiranje prve rečenice kao potpunog verbalnog iskaza od dve reči, artikulacijski i prozodijski pravilno, leksičko-semantički i gramatički adekvatno; formiranje nukleusne strukture jezika; korišćenje digitalnog auditivnog procesora (Digitalni logopedski set).

Terapijske procedure za usporeni govorno-jezički razvoj

Obuhvataju: opšti stimulativni trening uz savetovanje roditelja;

Demonstriranje pravilnih modela logomotorike;

Auditivna stimulacija za glas, reč i diskurs kroz digitalni signalni procesor (Digitalni logopedski set);

Usvajanje novih leksema i davanje semantičke podloge i usvajanje značenja reči;

Razvijanje rečeničnih konstituenata kroz procese diskriminacije i diferencijacije s ciljem povećanja dužine rečeničnog iskaza;

Demonstriranje pravilnih modela izgovora glasa koji se koriguje.

Stimulacija jezičkih sposobnosti neophodnih za učenje čitanja i pisanja

 

Tretmani se sprovode individualno (2-3 puta nedeljno).

Copyright by Neda Milošević, logoped

Izvor:

  • Milosevic, N., Vukovic, M. (2011). Grammar and syntactic deficit in children with specific development language impairment. Jornal of special education and rehabilitation, Macedonia, Vol 12 (3-4), 50-58.
  • Milosevic, N., Vukovic M. (2010). ArticulationPhonological Deficits in Children with Specific Developmental Language Impairment. In Special education and Rehabilitation, Science and/or practice, Thematic collection of papers (edited by Nedovic, G., Rapaic, D., Marinkovic, D.), Sombor, Society of Special Educators and Rehabilitators. 437–454.
  • Milosevic, N., Vukovic, M. (2017). Rapid naming in children with specific language impairment and in children with typical language development. Journal of special education and rehabilitation, Macedonia, Vol 18 (1-2), 42-54.

Autorska prava
Kompletan autoLogoMedica_02rski sadržaj, koji uključuje grafičke, tekstualne, programske i ostale materijale, nalazi se pod zaštitom važećeg zakona o autorskom i srodnim pravima. U slučaju da želite da objavite neki od sadržaja sa sajta logomedica.rs bez obzira o kojem se mediju radi (elektronski, štampani, ili internet medij), obavezno je obezbediti prethodno pisano odobrenje Centra Logomedica. Neovlašćeno korišćenje smatra se povredom autorskih prava Centra Logomedica i za posledicu može imati pokretanje sudskog spora. Pojedine informacije sa sajta moguće je prenositi pod uslovom da su vidno navedene, u adekvatnom obliku, da je “informacija preuzeta sa sajta http://www.logomedica.rs/” i obavezom poštovanja zakona o autorskom i srodnim pravima.

 

Ostavite komentar